مىشود ، با فرض بقاء مدّت زوجيت انقطاعيه حين الموت و صحت شرط توارث . و ايضاً فرقى نيست در اولاد آن كه بلاواسطه باشد يا مع الواسطه ، و ايضاً چه اولاد از زوج يا از زوجات موجوده باشد يا از غير موجوده ، و ايضاً چه اولاد از دائمه باشد يا از منقطعه يا از مملوكه ، و اين ربع يا ثمن را زوجات بر فرض تعدّد بين خود بالسويه قسمت مىكنند . مسأله - بدان كه زوج از جميع تركهء ميت ارث مىبرد ؛ چه از منقولات نظير حيوانات و امتعه و البسه و مطالبات و اثاثيه و مأكولات و چه از غير منقولات نظير اراضى و ابنيه و غير اينها . و اما زوجه از منقولات مطلقاً ارث مىبرد و از اراضى ابداً ارث نمىبرد نه عيناً و نه قيمتاً ؛ اعم از آن كه زمين بياض باشد يا مشغول باشد به زرع و شجر و بناء و غير اينها ؛ اگرچه احوط با زوجهء ذات الولد تصالح و تراضى است ، و اما از آلات و ابنيهء مثبته - مثل چوب و نى و خشت و در و ارُسى و پنجره و درختى كه كاشته شده و امثال اينها از اعيان به كار گذاشته شده - پس از عين اينها ارث نمىبرد و لكن از قيمت اين اعيان موجوده حينَ فوتِ الزوج ارث مىبرد . پس اگر قيمت سوقيهء آن اعيان از حين فوت تا حين قسمت زياد شود ، از آن زياده هم زوجه ارث مىبرد ؛ چنانچه اگر كسر نمايد ، بر زوجه محسوب خواهد شد . و اما هرگاه بين فوت زوج و بين قسمت آن اعيان نمايى بنمايد ، از آن نماء زوجه ارث نمىبرد ، چنانچه هرگاه نقص عينى بنمايد يا تلف بشود ساير ورثه بايد كسر را تن بدهند « 1 » . پس معلوم شد كه مدار در اعيانى كه زوجه از قيمت آنها ارث مىبرد ، اعيان موجودهء حين موت الزوج است نه نمائات حادثه ، و مدار در قيمت اين اعيان قيمت يوم الدفع است نه قيمت حين الموت ، اگرچه احوط در تفاوت قيمتين تصالح و تراضى است . و بدان كه زوجه حق انتفاع و تصرف در آن اعيان بدون رضايت ساير ورثه ندارد ، و ساير ورثه نيز احوط آن است كه معاملهء معاوضه بنمايند و تا قيمت را دفع ننمايند به

--> ( 1 ) - اگر تقصير نكنند و پس از مطالبه اهمال در اداء ننمايند ، ضمان به عهدهء آنها نيست .